Veelgestelde vragen over HPV

Feiten en informatie over HPV

V

Wat is HPV?

A

Het humaan papillomavirus, ook HPV genoemd, is een veelvoorkomend virus dat de huid en de slijmvliezen infecteert. Er zijn meer dan 150 HPV typen. Klik hier voor een uitvergrote en ingekleurde afbeelding van een HPV-virusdeeltje.

De HPV typen die gewone wratten veroorzaken, zoals die op handen en voeten, worden verspreid via huid-op-huid contact. Daarnaast is het mogelijk om deze gewone typen wratten te krijgen bij gezamenlijk gebruik van handdoeken of andere zaken met iemand die wratten heeft.

Ongeveer 30 HPV typen worden alleen door direct genitaal contact verspreid. Deze 'genitale' HPV typen zijn: 1) 'hoog risico' – dit betekent dat ze bepaalde vormen van kanker (meestal baarmoederhalskanker) kunnen veroorzaken bij voortdurende infectie, of 2) 'laag risico' – dit betekent dat ze geen verband hebben met kanker, maar oorzaak kunnen zijn van genitale wratten. Voordat u een van deze problemen krijgt, kunt u alleen via een test te weten komen of u HPV heeft.

Opmerking: Als we op deze site schrijven over 'HPV' bedoelen we specifiek de HPV typen die door genitaal contact worden verspreid.

Lees meer over de verschillende typen van het HPV-virus



V

Hoe vaak komen HPV-infecties voor?

A

Een infectie met HPV komt net zo vaak voor als een verkoudheid. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft gemeld dat tot ongeveer 80 procent van de vrouwen en mannen op enig moment een bepaalde vorm van genitale HPV krijgen. De meeste van deze infecties verdwijnen echter of worden door het lichaam binnen een of twee jaar onderdrukt, zonder problemen te veroorzaken waarvoor behandeling nodig is.



V

Hoe krijg ik HPV?

A

De HPV typen die oorzaak zijn van genitale wratten, abnormale cellen in de baarmoederhals (dysplasie) en/of baarmoederhalskanker verspreiden zich van mens tot mens door seks of intiem (genitaal) huid-op-huid contact. Ze worden niet verspreid door inademing, handenschudden of aanraking van huiselijke objecten zoals een deurkruk.

Condooms kunnen enige bescherming bieden. Ze kunnen een infectie echter niet compleet voorkomen, want de genitale zone wordt niet geheel bedekt. Het is belangrijk om te weten, dat het hebben van meer dan één seksuele partner het risico op HPV verhoogt. Maar het is ook mogelijk om het virus van slechts één persoon te krijgen. Ook goed om te onthouden is dat zelfs vrouwen die jarenlang slechts één seksuele partner hebben gehad, gescreend moeten worden op abnormale cellen die tot baarmoederhalskanker kunnen leiden. HPV kan namelijk maanden- of zelfs jarenlang slapend ('verborgen') blijven in de cellen van de baarmoederhals. In slapende toestand is het virus inactief: het wordt niet door testen opgemerkt en zal zich niet verspreiden of problemen veroorzaken. De infectie kan echter 'de kop opsteken', wellicht door veranderingen in het immuunsysteem van het lichaam. Het is onmogelijk om precies vast te stellen wanneer of van wie u een HPV-infectie hebt opgelopen.



V

Verschilt HPV van andere seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA's) zoals herpes en HIV?

A

HPV wordt vaak verward met andere seksueel overdraagbare infecties en aandoeningen, zoals herpes of HIV. Hoewel HPV kan bestaan naast andere seksueel overdraagbare aandoeningen is er toch een verschil.

Feiten om te onthouden:

  • Genitale HPV-infecties komen zeer veel voor. Op 50-jarige leeftijd is 80% van de vrouwen besmet (geweest).
  • HPV is op zichzelf geen ziekte. De meeste infecties verdwijnen of worden door het lichaam onderdrukt, zonder symptomen of gevolgen voor de gezondheid.
  • Er is geen behandeling tegen HPV zelf, alleen tegen abnormale cellen die zich kunnen vormen bij langdurige infectie.
  • Er is op dit moment geen HPV-test voor mannen, en het is onmogelijk om te weten wanneer of door wie u besmet bent.
  • Medisch onderzoek wijst in de richting dat men na infectie met een bepaald type HPV immuun wordt voor dat type, en er niet opnieuw mee kan worden geïnfecteerd.


Het achterhalen van de bewuste partner is niet noodzakelijk. Wat u uw partner vertelt over uw HPV-testresultaten is een persoonlijke beslissing.

Echter, hoewel iedere seksueel overdraagbare aandoening verschillend is, kunnen ze soms tegelijkertijd bestaan en elkaar zelfs versterken. Bijvoorbeeld: vrouwen van wie het immuunsysteem is verzwakt door HIV/AIDS lopen meer risico om baarmoederhalskanker te krijgen van HPV.



V

Kan je HPV krijgen van orale sex?

A

Deze vraag wordt nog onderzocht. Uit sommige onderzoeken is gebleken dat 25-35 procent van de gevallen van orale (mond- en keel-) kanker verband houden met 'hoog risico' typen HPV. Echter tegen het licht van de wijdverspreide praktijk van orale seks beschouwt het American College of Obstetricians and Gynecologists de verspreiding van HPV via deze weg als zeldzaam.



V

Hebben lesbische vrouwen risico op HPV?

A

Ja. Naast geslachtsgemeenschap kan HPV worden verspreid door genitaal-genitaal, vinger-vaginaal of vinger-anaal contact. (De rol van seksspeeltjes die in de vagina worden ingebracht is onbekend, maar er wordt gespeculeerd dat de verspreiding van HPV kan worden gefaciliteerd als een instrument door de ene en dan door de andere persoon wordt gebruikt, of niet gereinigd wordt voor gebruik door een ander.) Als een vrouw in de relatie ooit seks of ander intiem contact met een man heeft gehad, kan ze HPV hebben en dit aan haar partner overdragen. Dit is zelfs mogelijk als het lang geleden is sinds het contact met een man. Er zijn ook gevallen bekend van HPV-gerelateerde ziekte van de baarmoederhals, bij vrouwen die geen seksuele relaties met mannen hadden gehad. Het is echter minder gebruikelijk dan onder lesbische vrouwen die wel eerder seksuele relaties met mannen hadden gehad.



V

Kunnen mannen ook HPV krijgen?

A

Mannen kunnen HPV krijgen net zoals vrouwen. Net als bij vrouwen hebben mannen meestal geen symptomen, tenzij het HPV-virus abnormale veranderingen in huidcellen begint te veroorzaken. Hoewel HPV-infectie wel in verband is gebracht met kanker aan de penis of anus, zijn deze vormen van kanker zeer zeldzaam bij mannen. Om deze reden, en ook omdat een goede, betrouwbare manier om genitale huidcellen van mannen te verzamelen die HPV-detectie mogelijk zouden maken, nog ontwikkeld moet worden, is er op dit moment geen goedgekeurde HPV-test voor mannen.

Als u of een man in uw omgeving vragen heeft over HPV ga dan naar het onderdeel 'Wat mannen moeten weten over HPV' van deze website.



V

Hoe weet u of u HPV heeft? Veroorzaakt HPV bepaalde symptomen?

A

Meestal veroorzaken genitale HPV typen geen symptomen. Vaak gaat de infectie weg of wordt hij onderdrukt door het lichaam, voordat er problemen optreden. Soms blijft de infectie echter bestaan, waardoor er zich abnormale cellen kunnen vormen. In het geval van 'hoog risico' (potentieel kankerverwekkende) HPV typen is de enige manier om te weten of u het virus heeft voordat baarmoederhalskanker zich mogelijk ontwikkelt, een uitstrijkje en (als u 30 jaar of ouder bent) de HPV-test. Door het opsporen van voortdurende infecties relatief vroeg in hun ontwikkeling, kan de celontwikkeling in de gaten worden gehouden en zo kunnen abnormale cellen worden gevonden en verwijderd voordat ze kankercellen worden. Daarom is de 5 jaarlijkse deelname aan het Bevolkingsonderzoek en testen op HPV zo belangrijk.

Tekenen van baarmoederhalskanker kunnen onder andere zijn:

  • ongewone vaginale afscheiding of bloeding (vooral na seks).
  • lage rugpijn.
  • pijn bij het urineren (vooral in combinatie met pijn in de onderbuik).
  • pijn bij het vrijen.

Waarschuwing: Deze symptomen kunnen vele oorzaken hebben. Het betekent niet noodzakelijkerwijs dat u baarmoederhalskanker hebt. Als u een of meer van deze symptomen heeft, bespreek dit dan met uw arts.

In geval van een 'laag risico' HPV-type weet u pas of u het heeft als er zich genitale wratten ontwikkelen. Deze kunnen vervolgens behandeld worden. Er bestaat wel een test voor 'laag risico' typen HPV (een andere test dan die voor 'hoog risico' HPV), maar routinematig gebruik ervan is niet aanbevolen door medische experts – en meestal vergoedt de verzekering het niet. Er kan namelijk niets gedaan worden aan 'laag risico' HPV-infecties totdat er zich wratten ontwikkelen.



V

Als u ontdekt dat u HPV heeft, is er dan een reden om u schuldig te voelen of uw partner de schuld te geven?

A

De ontdekking dat u het HPV-virus heeft – of ziekte van de baarmoederhals door HPV – leidt bij vrouwen vaak tot verschillende emoties: verwarring, angst, onzekerheid, schaamte (vanwege het feit dat het via seks is overgedragen) en zelfs boosheid (misschien richting echtgenoot of partner). Dit zijn allemaal natuurlijke emoties, maar ze kunnen worden verzacht of zelfs overwonnen met informatie en de steun van andere vrouwen. Ga op deze website naar het speciale onderdeel over “Omgaan met het nieuws dat u HPV heeft.”



V

Als u HPV hebt, moet u dit dan aan uw partner vertellen?

A

Als u op HPV getest wordt en uw arts vertelt u dat u het virus heeft, is het uw eigen persoonlijke beslissing om het al of niet aan uw partner te vertellen. Het is belangrijk om te onthouden dat de meeste volwassenen in hun leven een of meer typen HPV krijgen. De kans is groot dat uw partner al aan HPV was blootgesteld toen het bij u werd ontdekt. Daarnaast is het onmogelijk om zeker te weten van wie u het HPV-virus überhaupt hebt gekregen. U kunt eraan zijn blootgesteld in een andere relatie van maanden of jaren eerder, en de infectie kan in de tussentijd slapend ('verborgen') zijn geweest.

Bovendien, als uw partner een man is, moet u weten dat er op dit moment geen goedgekeurde HPV-test is voor mannen. Er kan dus niet worden vastgesteld of hij het virus heeft. Gelukkig zijn ernstige HPV-gerelateerde gezondheidsproblemen relatief zeldzaam bij mannen. Zie voor meer informatie over dit onderwerp de pagina's 'Praten met uw partner' en 'HPV-informatie voor mannen'.



V

Kan HPV worden behandeld?

A

Een HPV-infectie kan niet met antibiotica of andere beschikbare medicijnen worden behandeld. Gelukkig gaat het virus meestal vanzelf weg of wordt het door het lichaam onderdrukt, zonder problemen te veroorzaken. Als de infectie echter blijft bestaan, is er alleen behandeling mogelijk van de abnormale cellen die zich vormen. Bijvoorbeeld: genitale wratten kunnen worden behandeld met gel, crème, laser- of andere technieken. Ook kunnen pre-kankercellen worden verwijderd uit de baarmoederhals via een chirurgische ingreep zoals LEEP (een techniek met elektrische energie) of lasertherapie. Wanneer zich al invasieve baarmoederhalskanker heeft ontwikkeld zijn meestal hysterectomie (verwijdering van de baarmoeder) en chemotherapie nodig.

Aangezien er geen behandeling beschikbaar is voor de infectie zelf, is de meest effectieve methode om complicaties te voorkomen een vroegtijdige opsporing en behandeling van abnormale cellen voordat ze zich tot kanker kunnen ontwikkelen. Daarom is het cruciaal om vanaf de leeftijd van 30 jaar iedere 5 jaar deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker om regelmatig gescreend te worden met een uitstrijkje en daarnaast een HPV-test aan te vragen. Jongere vrouwen hebben een grote kans op HPV, maar in deze leeftijdsgroep is baarmoederhalskanker zeldzaam. Boven de 30 komen infecties minder vaak voor, maar de kans is groter dat ze lang aanwezig zijn geweest en dus dat ze abnormale cellen kunnen veroorzaken. Met een vroegtijdige behandeling van pre-kankercellen, kan baarmoederhalskanker worden voorkomen voordat het zich ontwikkelt.



V

Als u HPV heeft, hoe groot is dan de kans op baarmoederhalskanker?

A

In veruit de meeste gevallen overwint of onderdrukt het immuunsysteem het HPV-virus voordat er zich abnormale cellen ontwikkelen.

Alleen wanneer 'hoog risico' typen HPV lange tijd 'actief' blijven is het risico op de ontwikkeling van abnormale cellen significant. Abnormale cellen kunnen leiden tot baarmoederhalskanker.

Over het algemeen wordt geschat dat vrouwen met een langdurige 'hoog risico' HPV-infectie 200 keer meer kans lopen op ziekte van de baarmoederhals als voorloper van kanker, dan vrouwen zonder een dergelijke infectie.



V

Kan HPV naast baarmoederhalskanker andere vormen van kanker veroorzaken?

A

Baarmoederhalskanker is veruit de belangrijkste zorg. Echter, 'hoog risico' HPV typen worden ook in verband gebracht met zeldzame vormen van kanker aan vulva, vagina, anus en penis.

Bepaald onderzoek wijst op een verband tussen 'hoog risico' HPV typen en andere vormen van kanker, zoals orale (mond- en keel-) kanker. Deze andere HPV-gerelateerde vormen van kanker worden echter nog onderzocht en men denkt dat deze relatief zeldzaam zijn.



V

Wat kunt u doen om uzelf te beschermen tegen HPV en zijn gevolgen?

A

In 2006 heeft de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) het eerste vaccin goedgekeurd dat is ontworpen als bescherming tegen vier typen HPV: twee ervan veroorzaken de meeste gevallen van baarmoederhalskanker en twee andere de meeste gevallen van genitale wratten.  De Amerikaanse FDA waarschuwde echter, dat "vrouwen niet beschermd zijn als ze zijn geïnfecteerd met [de beoogde] typen HPV voor de vaccinatie, hetgeen aangeeft hoe belangrijk immunisatie voorafgaand aan mogelijke blootstelling aan het virus is." Met andere woorden: het vaccin is het meest effectief als het wordt toegediend voor het eerste seksuele contact van een vrouw. Voor meer informatie gaat u naar 'Snel de feiten: Het HPV-vaccin en wat het voor u betekent.'

Zelfs gevaccineerde vrouwen kunnen echter nog steeds worden geïnfecteerd met een van de HPV typen waartegen het vaccin niet beschermt. Om deze en vele andere redenen zijn er een aantal leefregels die men kan volgen:

  • Het aantal seksuele partners beperken.
  • In een monogame relatie condooms gebruiken. Condooms bieden geen volledige bescherming tegen HPV, omdat ze niet de hele lengte van de penis bedekken. Echter, een in The New England Journal of Medicine gepubliceerd onderzoek heeft bevestigd dat consequent gebruik van condooms het risico op HPV-infectie significant verkleint. Daarnaast bieden ze bescherming tegen andere seksueel overdraagbare aandoeningen zoals HIV.
  • Roken beperken, want het is schadelijk; het kan verhinderen dat het immuunsysteem van het lichaam effectief werkt.
  • Neem een foliumzuursupplement – zoals wordt aanbevolen voor zwangere vrouwen. Een recent onderzoek heeft uitgewezen* dat vrouwen met een hoger folaatniveau – een soort vitamine B – minder kans hadden om een nieuwe HPV-infectie te krijgen. En als er al een HPV-infectie was, was er een kleinere kans op voortduring ervan.

* Piyathilake J. C., Cancer research 64 64, 8788-8793, 1 december 2004: Folaat wordt geassocieerd met de natuurlijke geschiedenis van 'hoog risico' humaan papillomavirussen



V

Als u HPV hebt, gaat het dan weer weg? Of houdt u het voor altijd?

A

De medische wetenschap heeft nog niet alle geheimen van het leven ontdekt, en dit is er een van. De U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) schat dat meer dan 90 procent van de HPV-infecties binnen twee jaar door het lichaam worden 'opgeruimd'. Het is echter nog onbekend of het lichaam het virus daadwerkelijk verwijdert of – en dit lijkt althans bij een aantal vrouwen te gebeuren – het gewoon onderdrukt tot een laag, niet op te sporen niveau. Beide scenario's kunnen zich voordoen, afhankelijk van de vrouw.

Het goede nieuws is, dat zelfs bij een onderdrukking van de HPV-infectie – als het virus 'zich verstopt' op een laag niveau in de cellen – het geen abnormale cellen kan vormen of zich kan verspreiden naar iemand anders, zolang het in de niet-detecteerbare staat is. 

De conclusie: Een negatieve HPV test betekent dat u de volgende 5 jaar vrijwel geen risico loopt om ziekte of kanker van de baarmoederhals te krijgen.

Er wordt echter gedacht dat oude HPV-infecties zich jaren later kunnen 'heractiveren', meest waarschijnlijk door veranderingen in uw immuunsysteem. (Daarom is het zo belangrijk om uw immuunsysteem gezond te houden, door goed te eten, te bewegen en niet te roken. Sommige experts geloven ook dat het nemen van een foliumzuursupplement helpt.) Bovendien: als u seksueel contact heeft met een nieuwe partner kunt een HPV-infectie krijgen met een ander type van het virus. Daarom is een periodieke test noodzakelijk. Neem contact op met uw arts voor meer informatie. Voor meer informatie over hoe vaak u getest zou moeten worden kunt u kijken op deze site bij het onderdeel 'De betekenis van uw testresultaten'.

Daarnaast is het aan te raden om, als u wordt behandeld voor ziekte van de baarmoederhals, na de ingreep opnieuw getest te worden om te controleren of de infectie daadwerkelijk is verdwenen.



V

Heeft HPV invloed op de mogelijkheid om zwanger te worden?

A

Het hebben van HPV staat het zwanger worden niet in de weg. Zie voor meer informatie onze bespreking over voortplantingsgezondheid.



V

Kan een moeder met HPV het virus aan haar kind overdragen?

A

Volgens de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) is het mogelijk dat het virus wordt overgedragen van moeder op kind bij de geboorte, maar "zeldzaam". Volgens een schatting van dit agentschap gebeurt het niet vaker dan 1,1 keer per 100.000 kinderen.