Veelgestelde vragen HPV-test versus uitstrijkje - onder de 30

V

Heeft u al eens op indicatie een uitstrijkje gehad? Weet u ook waarom?

A

Het kan zijn dat naar aanleiding van klachten er op indicatie van de arts een uitstrijkje wordt gemaakt. Voor het uitstrijkje schraapt de arts een kleine hoeveelheid cellen van uw baarmoederhals en stuurt ze naar het laboratorium. Een analist bekijkt vervolgens de cellen onder een microscoop om te zien of er abnormale veranderingen zijn. Het uitstrijkje (pap-test) is ontwikkeld in 1943 door Dr. George Papanicolaou. Dankzij het regelmatig gebruik zijn sindsdien veel vrouwen die behandeling nodig hebben, vroegtijdig ontdekt. Baarmoederhalskanker is er echter niet door geëlimineerd. In dit gedeelte leest u waarom.



V

Wat zijn de mogelijke resultaten van een uitstrijkje?

A

Wanneer u het resultaat van het uitstrijkje van uw arts te horen krijgt, is de uitslag waarschijnlijk geclassificeerd volgens Papanicolaou en zijn de volgende uitslagen mogelijk:

Ook kan de uitslag op de volgende manier worden beschreven maar is in Nederland minder gebruikelijk.
'normaal', 'abnormaal' of 'grensgeval' (vaak ASC-US genoemd).

Resultaat uitstrijkjeWat het betekent
Normaal De cellen van uw baarmoederhals zien er gezond uit.
Abnormaal* Er zijn veranderingen in de cellen van uw baarmoederhals, die verder onderzocht moeten worden.
Grensgeval of onduidelijk (officieel 'ASC-US' genaamd, dit staat voor atypische squameuze cellen waarvan de betekenis onduidelijk is). De cellen van uw baarmoederhals zijn niet duidelijk normaal of abnormaal.

* Opmerking: als het laboratorium abnormale resultaten van het uitstrijkje meldt kunnen de termen LSIL of HSIL worden gebruikt. LSIL (lage graad squameuze intra-epitheliale laesie) is de term voor milde abnormale celveranderingen die waarschijnlijk vanzelf, zonder behandeling, weggaan. HSIL (hoge graad squameuze intra-epitheliale laesies) slaat op celveranderingen die gematigd tot ernstig zijn en verwijderd moeten worden.



V

Hoe nauwkeurig is het uitstrijkje?

A

Met het uitstrijkje kan bij veel vrouwen worden vastgesteld of behandeling nodig is, zeker bij regelmatig herhalen. Het uitstrijkje is echter geen waterdichte methode. Volgens een onderzoek, gepubliceerd in het Amerikaanse Journal of the National Cancer Institute is eenderde van de gevallen van baarmoederhalskanker te wijten aan de kwaliteit en/of interpretatie van het uitstrijkje. Met andere woorden, de resultaten van het uitstrijkje van deze vrouwen zagen er normaal uit, ondanks de zich langzaam ontwikkelende abnormale cellen in hun baarmoederhals. Zelfs met de uitstrijkjes gemaakt met de vernieuwde methode 'op vloeistofbasis' LBC = dunnelaag cytologie kunnen abnormale cellen over het hoofd worden gezien. [zie voor meer informatie over het onderzoek van de JNCI 'Cervical Cancer in Women with Comprehensive Health Care Access: Attributable Factors in the Screening Process", door Wendy A. Leyden et al: Journal of the National Cancer Institute; Vol. 97, Nr. 9; 4 mei 2005; pp. 675-683.]

Hierdoor zijn 'fout-negatieve' resultaten van een uitstrijkje mogelijk. Dit betekent, dat als u hebt gehoord dat uw uitstrijkje normaal was, het toch mogelijk is dat er abnormale cellen zijn die problemen kunnen veroorzaken. Een resultaat kan bijvoorbeeld fout-negatief zijn wanneer het onderzochte monster niet genoeg cellen van de baarmoederhals bevat. Abnormale cellen zijn soms ook moeilijk te zien als ze zijn 'verborgen' door slijm of een ontsteking in de baarmoederhals. Het kan ook zijn dat de laboratoriumanalist de tekenen van abnormale cellen simpelweg over het hoofd heeft gezien bij het kijken door de microscoop.

Uit een onderzoek in het Amerikaanse Journal of the National Cancer Institute bleek dat het uitstrijkje vooral minder nauwkeurig is bij het opsporen van abnormale cellen die verband houden met een type baarmoederhalskanker genaamd 'adenocarcinoom', dat de afgelopen jaren vaker voorkomt. De auteurs concluderen dat het regelmatig gebruik van HPV-testen dit type kanker in principe kan reduceren. [Zie voor meer informatie over dit onderzoek 'Worldwide Human Papillomavirus Etiology of Cervical Adenocarcinoma and Its Cofactors: Implications for Screening and Prevention,' door Xavier Castellsague et al: Journal of the National Cancer Institute; Vol. 98, No. 5; 1 maart 2006; pp. 303-315.]

Het uitstrijkje kan ook 'fout positief' zijn. Dit betekent dat een vrouw te horen krijgt dat de cellen van haar baarmoeder er abnormaal uitzien, terwijl ze in werkelijkheid gezond zijn. Dit kan onrust veroorzaken en leiden tot onnodige tests en behandelingen.



V

Wat is de HPV-test?

A

QIAGEN ontwikkelde de eerste door de FDA goedgekeurde en CE gemarkeerde test om de aanwezigheid van Hoog – Risico (HR) typen van HPV te detecteren. De digene HPV Test, die gebruik maakt van de eigen Hybrid Capture® 2 (HC2) technologie met CE-markering van QIAGEN, is in 1999 goedgekeurd door de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) voor vervolgonderzoek bij vrouwen van wie het uitstrijkje onduidelijk was, waarmee artsen kunnen vaststellen of verder onderzoek noodzakelijk is. 


De digene HPV Test maakt gebruik van geautomatiseerde, moleculaire DNA technologie om vast te stellen of u een of meer typen HPV hebt die baarmoederhalskanker veroorzaken. Het werkt via de detectie van de genetische 'voetafdruk' (DNA) van het virus. Wanneer uw arts uw monster van cellen uit de baarmoederhals naar het laboratorium stuurt voor het uitstrijkje, kan hij of zij ook vragen om de HPV-test.

Bij oudere vrouwen, die het meeste risico lopen op het ontwikkelen van baarmoederhalskanker (leeftijd 30+), is herhaaldelijk aangetoond dat screening nauwkeuriger is als er naast een uitstrijkje ook een HPV-test wordt gedaan, in plaats van alleen een uitstrijkje.



V

Hoe wordt de digene HPV Test uitgevoerd? Zijn er aanvullende behandelingen voor nodig?

A

De digene HPV Test kan door de meeste laboratoria worden uitgevoerd, meestal op basis van hetzelfde monster cellen uit de baarmoederhals, dat voor het uitstrijkje is verzameld. Het vergt van u geen extra tijd of ongemak.



V

Wanneer is het goed dat vrouwen onder de 30 zowel een HPV-test als een uitstrijkje krijgen?

A

Als het laboratorium van uw arts niet kan zeggen of uw uitstrijkje normaal of abnormaal is, kan de HPV-test snel vaststellen of u een 'hoog risico' type virus hebt en dus of er verder onderzoek nodig is om abnormale cellen op te sporen, die behandeld moeten worden. Zonder de HPV-test zou u een aantal maanden moeten wachten en dan het uitstrijkje herhalen. Bij veel vrouwen veroorzaakt deze wachttijd veel onrust. Bovendien kunnen resultaten van het uitstrijkje soms onjuist zijn.



V

Waarom moeten vrouwen onder de 30 niet ook regelmatig op HPV worden getest? Zij krijgen soms toch ook baarmoederhalskanker?

A

Bij vrouwen onder de 30 wordt inderdaad soms baarmoederhalskanker geconstateerd, terwijl het uitstrijkje normaal was. Dit is echter relatief zeldzaam. Terwijl HPV-infectie bij jonge vrouwen veel voorkomt, gaat het meestal vanzelf weer weg of wordt de HPV infectie door het lichaam onderdrukt voordat het problemen kan veroorzaken. Dit betekent, dat als jongere vrouwen regelmatig getest zouden worden, bij velen HPV zou worden gevonden en ze daardoor – hoewel de infectie hoogstwaarschijnlijk tijdelijk is – aanvullende, onnodige onderzoeken zouden kunnen ondergaan. Het lijkt een beetje op mammografie. Hoewel jonge vrouwen soms borstkanker krijgen wordt regelmatige mammografie niet aanbevolen voor vrouwen onder de toegestane leeftijd.



V

Wat zijn de mogelijke resultaten van de digene HPV Test?

A

Als de digene HPV Test vertelt dat u een of meer 'hoog risico' HPV typen hebt naast een (op indicatie aangevraagd) herhaaldelijk abnormaal (Pap2, 3a1 of hoger) uitstrijkje dan wordt u doorverwezen naar een gynaecoloog voor verder (colposcopie) onderzoek , om vast te stellen of er abnormale cellen zijn die moeten worden verwijderd.

Aan de andere kant: als uit de test blijkt dat u geen 'hoog risico' HPV hebt, is uw risico op baarmoederhalskanker zeer klein. Lees meer over de verschillende resultaten van HPV-test en uitstrijkje.



V

Kan de digene HPV Test vertellen welk type HPV u hebt?

A

De digene HPV Test, de eerste door de FDA goedgekeurde HPV-test met CE-markering, vertelt u en uw zorgverlener of u een of meer 'hoog risico' typen van het virus hebt. Echter: hoewel de test u niet vertelt welke van de typen u heeft, zijn de extra onderzoeken en andere vervolgzorg die u moet krijgen bij een vorm van 'hoog risico' HPV op dit moment hetzelfde, ongeacht welke variant u hebt.

Hier is wat achtergrondinformatie: Er zijn ongeveer 15 typen van het 'hoog risico' HPV die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken. Daarvan worden er 13 als de meest belangrijke beschouwd, en deze staan bekend onder hun nummers (in de volgorde van ontdekking): 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59 en 68. [Al met al zijn er meer dan 150 verschillende typen HPV.]

Van deze 13 typen zijn er twee – 16 en 18 – waarvan is aangetoond dat ze 70 procent van alle gevallen van baarmoederhalskanker veroorzaken. Daarom ontwikkelen QIAGEN en andere bedrijven aanvullende tests, die kunnen vaststellen welk(e) specifieke type(n) HPV aanwezig zijn. Deze tests zijn momenteel alleen in onderzoekslaboratoria beschikbaar.



V

Hoe nauwkeurig is de digene HPV Test?

A

Hoewel geen test perfect is, is de digene HPV Test minder foutgevoelig dan het uitstrijkje. Uit onderzoek blijkt, dat de combinatie van de digene HPV Test en het uitstrijkje gemiddeld 95-100 procent van de vrouwen kan identificeren bij wie later wordt bevestigd dat ze gevorderde ziekte van de baarmoederhals hebben (CIN 2, CIN 3 of kanker).



V

Waarom is de digene HPV test – de gouden standaard onder de HPV testen voor de screening op baarmoederhalskanker?

A

Aanbevelingen voor de HPV-test kunnen van land tot land verschillen. In de VS bijvoorbeeld is de HPV-test breed geaccepteerd. Het American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), de American Cancer Society (ACS) en de American Society for Colposcopy and Cervical Pathology (ASCCP) hebben alle de voordelen erkend van HPV-testen voor vervolgonderzoek van vrouwen vanaf 20 jaar, van wie het uitstrijkje onduidelijk was (ASC-US), en ook voor standaard toepassing (samen met het uitstrijkje) bij vrouwen vanaf 30 jaar. De overgrote meerderheid van de artsen die gynaecologische zorg verlenen laat de HPV-test uitvoeren als het uitstrijkje onvoldoende duidelijk of afwijkend resultaat geeft. Aangezien het echter enige tijd kan duren voordat professionals in de zorg hun werkwijzen veranderen, kan het zijn dat vrouwen van 30 jaar en ouder hun arts vaak moeten vragen om de HPV-test samen met het uitstrijkje, ongeacht het resultaat van het uitstrijkje.

In de Verenigde Staten is de digene HPV Test de zorgstandaard in opkomst bij screening op baarmoederhalskanker.

In Nederland wordt momenteel een HPV test aangeraden bij een herhaald afwijkend uitstrijkje. De digene HPV test is de meest geaccepteerde HPV test, en is uitgebreid gevalideerd samen met de PAP test.