De HPV-vaccins, genaamd Gardasil® en Cervarix®, bieden bescherming tegen 'hoog risico' typen HPV 16 en 18. In Nederland is in het voorjaar van 2009 begonnen met het opnemen van het vaccin Cervarix® (goedgekeurd) in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) voor de leeftijd van 12 t/m 16 jaar.
Zowel vaccinatie als doorlopende screening – met uitstrijkje en HPV-testen – zullen essentiële hulpmiddelen blijven in de strijd tegen baarmoederhalskanker.
Hoewel het vaccin bij toediening op jonge leeftijd het grootste potentieel heeft om vele HPV-infecties te voorkomen, zal dit de behoefte aan screening - inclusief HPV-screening - niet veranderen in de komende decennia. Een belangrijke reden is dat, hoewel het vaccin 'hoog risico' HPV-infecties in de toekomst kan voorkomen, het de nu bestaande infecties niet geneest. Maar met de nu beschikbare HPV-screeningtechnologie kunnen artsen met behulp van een HPV-DNA test de vrouwen met een verhoogd risico op baarmoederhalskanker opsporen, en de juiste vervolgmaatregelen nemen.
De krachtigste preventieprogramma's voor vandaag en morgen moeten zowel primaire als secundaire preventie bevatten. Experts zijn het erover eens dat, zelfs met een vaccin, vrouwen vanaf 30 jaar nog steeds periodiek (om de 5 jaar) gescreend moeten worden met een uitstrijkje en een HPV-test. De reden hiervoor is, dat:
De totale bescherming van het vaccin incompleet is. Er zijn ongeveer 15 tot 20 typen van het HPV-virus waarvan is aangetoond dat ze baarmoederhalskanker veroorzaken. De vaccins zijn ontworpen ter bescherming tegen twee van deze kanker veroorzakende virustypen, die verantwoordelijk zijn voor ongeveer 70 procent van alle gevallen van baarmoederhalskanker. Het vaccin beschermt vrouwen echter niet volledig tegen de overige 30 procent gevallen van baarmoederhalskanker, veroorzaakt door andere 'hoog risico' typen HPV.
Vrouwen zijn niet volledig beschermd als ze zijn geïnfecteerd met 'hoog risico' typen HPV voor de vaccinatie.
Het is op dit moment onbekend hoe lang het vaccin effectief is. Een van meerdere onbeantwoorde vragen is, of een 'booster'-vaccinatie later nog nodig is om continue bescherming te garanderen.
Experts zijn het erover eens dat het vaccineren van meisjes het aantal gevallen van baarmoederhalskanker nog vele jaren niet significant zal terugdringen, en de tijd die nodig is om dat te bereiken hangt af van de volgende factoren:
mate van implementatie van het vaccin
het aantal 'hoog risico' typen HPV naast 16 en 18 waartegen een toekomstig vaccin bescherming biedt
hoe lang vaccins bescherming bieden
de mate waarin vrouwen zich houden aan screeningsrichtlijnen
Daarom zijn zowel vaccinatie als screening essentiële hulpmiddelen in de strijd tegen baarmoederhalskanker, waarbij de beste aanpak voor iedere vrouw wordt bepaald door de arts, afhankelijk van leeftijd en voorgeschiedenis. Hoewel het HPV-vaccin niet is goedgekeurd voor vrouwen boven 26, kunt u uw vrouwelijke patiënten van 30+ een kans geven om hun HPV-status te kennen door het aanbieden van HPV-testing.
